Is een pannenkoek een soort koek, of niet?

Door: Stan Weerkamp

Inleiding

Deze vraag kreeg de kantonrechter in Rotterdam voorgeschoteld.[1] Aanleiding hiervoor was een conflict tussen het bedrijfstakpensioenfonds voor de Zoetwaren en een producent van pannenkoeken en poffertjes. Het fonds eiste ruim 8,5 miljoen euro aan achterstallige premie van de pannenkoekenfabrikant, die elders een pensioenregeling had afgesloten.

Werkingssfeer?

Een groot aantal werkgevers in Nederland is verplicht al haar werknemers aan te melden bij een door de wet verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds. Een bedrijfstakpensioenfonds is een pensioenfonds, specifiek voor een bepaalde bedrijfstak of beroepsgroep. Indien blijkt dat de werkgever ten onrechte niet is aangesloten bij zo’n verplicht gesteld fonds, is het fonds bevoegd met terugwerkende kracht de pensioenpremies te vorderen. Dat kan grote financiële gevolgen hebben voor de werkgever, zo ook in deze zaak. Of sprake is van verplichte deelneming, is afhankelijk van de ‘werkingssfeer’ waartoe het bedrijfstakpensioenfonds zich uitstrekt, welke is opgenomen in het toepasselijke verplichtstellingsbesluit.

De vraag in kwestie is of de producent van pannenkoeken en poffertjes valt onder de werkingssfeer van het verplichtstellingsbesluit. Oftewel: zijn pannenkoeken en poffertjes te kwalificeren als koek (in de zin van art. 1 onder a van het besluit)? Het pensioenfonds vindt van wel en verwijst ter onderbouwing van haar stelling naar de definities van koek, pannenkoeken en poffertjes volgens Van Dale en Wikipedia. De rechter volgt de argumentatie ten dele en stelt dat de taalkundige beschrijving van koek volgens Van Dale dermate ruim is dat hieronder ook pannenkoeken en poffertjes zouden kunnen worden geschaard.

Oordeel rechter

Echter, naar het oordeel van de kantonrechter is het duidelijk dat pannenkoeken en poffertjes volgens algemene maatschappelijke opvattingen niet als koek worden gezien. Pannenkoeken en poffertjes zijn gerechten die (plegen te) worden gegeten als lunch of avondmaaltijd. Het zijn keuken- c.q. restaurantproducten, die ook veel worden gegeten in pannenkoeken- en poffertjesrestaurants. Een koek is een bakkerij- c.q. zoetwarenproduct. Het is te koop in een bakkerswinkel. Pannenkoeken en poffertjes niet. Een koek is geen maaltijd maar een lekkernij die wordt gegeten als tussendoortje of bij het ontbijt. Een koek is een stevig, droog product. Koek wordt gemaakt van deeg, bestaande uit bloem en stroop of honing en wordt gebakken in een oven. Pannenkoeken en poffertjes zijn juist zachte producten. Deze worden gemaakt van vloeibaar beslag bestaande uit hoofdzakelijk melk, bloem en ei. Pannenkoeken en poffertjes worden niet in een oven gebakken maar in een pan of op een hete bakplaat. Al met al genoeg redenen om aan te nemen dat pannenkoeken en poffertjes niet als koek te kwalificeren zijn. Dat wordt eveneens onderschreven door een rapport van een marketingbureau. Uit dat onderzoek blijkt dat de overgrote meerderheid van de respondenten (84-86%) vindt dat pannenkoeken en poffertjes niet tot de productgroep koek horen.

Conclusie

De conclusie luidt dat pannenkoeken en poffertjes, ondanks een aantal overeenkomsten, niet zijn te kwalificeren als koek en aldus niet onder artikel 1 sub a van het besluit vallen. De vorderingen van het fonds, waaronder de 8,5 miljoen euro aan achterstallige premies, worden derhalve afgewezen.

De onderliggende zaak illustreert dat het niet altijd makkelijk te bepalen is of een werkgever/ondernemer met de feitelijke bedrijfsactiviteiten valt onder de werkingssfeer van een verplichtstellingsbesluit. Werkgevers doen er verstandig aan om niet het moment af te wachten dat ze worden ingeschreven, maar zelf actief vaststellen – en bij voorkeur periodiek – of er sprake is van verplichte deelneming. Dat geldt in het bijzonder bij het oprichten van een onderneming, (grote) veranderingen in de bedrijfsactiviteiten en fusies en overnames.

Twijfelt u of uw feitelijke bedrijfsactiviteiten onder de werkingssfeer van een verplichtstellingsbesluit vallen of wilt u de mogelijkheden tot vrijstelling onderzoeken? Neem dan contact op met ons kantoor.

[1] ECLI:NL:RBROT:2019:6053